Pierniki świąteczne – przepis i kiedy upiec, żeby zmiękły

Pierniczki z ciasta na miodzie po upieczeniu są twarde i potrzebują od jednego do trzech tygodni w szczelnej puszce, żeby zmiękły. Jeśli chcesz mieć je miękkie w Wigilię bez kombinowania, upiecz je najpóźniej w pierwszej połowie grudnia. Gdy brakuje czasu, wybierz szybki przepis z masłem i miodem – takie pierniki są miękkie już po 2–3 dniach.

Poniżej znajdziesz oba warianty, kalendarz pieczenia i sprawdzone sposoby na pierniki twarde jak kamień.

Kiedy upiec pierniki – szybka ściąga

Rodzaj ciasta	Kiedy zrobić ciasto	Kiedy piec	Kiedy są miękkie
Dojrzewające (staropolskie)	od początku do połowy listopada	2–6 tygodni po zarobieniu	1–3 tygodnie po upieczeniu
Dojrzewające, wersja krótsza	koniec listopada	po kilku dniach w lodówce	ok. 2 tygodnie po upieczeniu
Szybkie pierniczki	w dniu pieczenia	do 20 grudnia	po 2–3 dniach w puszce

Ciasto dojrzewające to stara tradycja – dawniej zarabiano je nawet kilka miesięcy przed świętami. Miód, przyprawy i kakao mają wtedy czas się „przegryźć”, a pierniki wychodzą bardziej aromatyczne. W praktyce wystarczą 2–3 tygodnie w lodówce.

Przepis 1: szybkie miękkie pierniczki

Składniki (ok. 60–70 sztuk średniej wielkości):

• 500 g mąki pszennej (typ 450 lub 500)
• 200 g płynnego miodu
• 100 g masła
• 120 g cukru (najlepiej trzcinowego)
• 1 jajko
• 2 łyżki kakao
• 20 g przyprawy do piernika
• 1 płaska łyżeczka sody oczyszczonej
• 2–3 łyżki mleka

Czas: ok. 1,5 godziny (w tym 30 minut chłodzenia ciasta).

Przygotowanie:

1. W rondelku podgrzej miód, masło i cukier, mieszając, aż cukier się rozpuści. Nie doprowadzaj do wrzenia. Odstaw do przestudzenia (masa ma być letnia, nie gorąca).
2. W misce wymieszaj mąkę, kakao, przyprawę i sodę.
3. Wlej przestudzoną masę miodową, dodaj jajko i mleko. Zagnieć gładkie, lekko klejące ciasto.
4. Owiń ciasto folią i schłodź w lodówce 30 minut – łatwiej się wtedy wałkuje.
5. Rozwałkuj na grubość 4–5 mm na blacie podsypanym mąką. Wykrawaj foremkami.
6. Piecz w 180°C (góra-dół) przez 8–10 minut. Pierniki mają tylko lekko zbrązowieć na brzegach – przy dłuższym pieczeniu robią się twarde.
7. Ostudź na kratce, a potem przełóż do puszki.

Grubość ma znaczenie: cienkie, 2–3 mm pierniczki wyjdą chrupiące, grubsze – mięciutkie w środku.

Przepis 2: pierniki z ciasta dojrzewającego

Składniki (ok. 120–150 sztuk):

• 1 kg mąki pszennej
• 500 g miodu
• 200 g cukru
• 200 g masła (lub pół na pół ze smalcem)
• 3 jajka
• 40 g przyprawy do piernika
• 3 łyżki kakao
• 1 łyżka sody oczyszczonej rozpuszczona w 3 łyżkach mleka

Przygotowanie:

1. Podgrzej miód z cukrem i masłem, aż składniki się połączą. Całkowicie ostudź.
2. Do dużej miski przesiej mąkę, dodaj przyprawy i kakao. Wlej masę miodową, wbij jajka, dodaj sodę z mlekiem.
3. Wyrabiaj, aż ciasto będzie jednolite. Będzie dość twarde – tak ma być.
4. Przełóż do kamionkowego lub szklanego naczynia, przykryj ściereczką albo folią i odstaw do lodówki lub chłodnej spiżarni (do ok. 10°C) na 2–6 tygodni.
5. W dniu pieczenia wyjmij ciasto wcześniej, żeby trochę się ociepliło. Zagnieć porcję, rozwałkuj na 4–5 mm i piecz w 180°C przez 10–12 minut.
6. Upieczone pierniki będą twarde. Przełóż je do puszki i przechowuj w chłodnym miejscu – zmiękną w ciągu 1–3 tygodni.

Jeśli masz więcej ciasta, niż potrzebujesz, możesz upiec część od razu, a resztę trzymać w lodówce i piec partiami aż do świąt.

Lukier do pierniczków

Lukier królewski (twardy, do zdobienia): 1 białko, ok. 200–250 g cukru pudru, kilka kropli soku z cytryny. Ucieraj, aż masa będzie gęsta i błyszcząca. Przełóż do rękawa cukierniczego lub woreczka z odciętym rożkiem.

Do lukru z surowym białkiem używaj świeżych jaj ze sprawdzonego źródła. Jeśli pierniki będą jadły małe dzieci lub kobieta w ciąży, wybierz pasteryzowane białko w kartonie albo lukier wodny.

Lukier wodny (szybki): 200 g cukru pudru i 2–3 łyżki gorącej wody lub soku z cytryny. Jest mniej trwały i nie trzyma kształtu tak dobrze, ale nada się do polewania całych pierników.

Pierniki dekoruj dopiero wtedy, gdy są całkiem zimne. Polukrowane odłóż na kilka godzin, aż lukier stwardnieje, i dopiero wtedy przekładaj do puszki – przekładane papierem do pieczenia.

Jak zmiękczyć twarde pierniki

• Jabłko w puszce. Włóż do puszki kilka ćwiartek jabłka (lub pół jabłka) owiniętych w papier do pieczenia. Wymieniaj co 2–3 dni, żeby nie spleśniało.
• Skórka pomarańczy działa podobnie i dodaje aromatu.
• Kromka chleba w puszce – oddaje wilgoć, a pierniki ją wchłaniają.
• Szczelne zamknięcie. Pierniki trzymane w otwartej misce będą twardnieć, nie mięknąć.

To częsty błąd: pierniki z ciasta dojrzewającego upieczone 22 grudnia nie zdążą zmięknąć, nawet z jabłkiem. Wtedy lepiej od razu upiec wersję szybką.

Co zrobić, gdy…

Ciasto się klei i nie da się go wałkować – schłodź je jeszcze 30 minut i wałkuj między dwoma arkuszami papieru do pieczenia.

Pierniki się rozlały – ciasto było za ciepłe albo za dużo sody. Następną partię wkładaj do piekarnika prosto z zimnego blatu.

Pierniki są gorzkie – zwykle to efekt przypalonego miodu lub zbyt długiego pieczenia. Miód podgrzewaj na małym ogniu.

Lukier spływa – dosyp cukru pudru. Lukier do konturów powinien mieć konsystencję gęstej pasty do zębów.

Przechowywanie

W metalowej puszce, w chłodnym miejscu, pierniki na miodzie wytrzymują kilka tygodni. Jeśli chcesz zrobić zapas, możesz je też zamrozić (bez lukru) i polukrować po rozmrożeniu. Na stół dobrze komponują się z innymi domowymi ciastkami, np. orzeszkami z kremem. Więcej pomysłów na wypieki znajdziesz w dziale kulinaria, a jeśli szukasz lżejszej przekąski, zajrzyj do przepisu na ciasteczka owsiane z miodem.

Najczęściej zadawane pytania