Karmienie ptaków zimą – czym karmić, a czego nie dawać
Ptaki zimą najlepiej karmić nasionami słonecznika, ziarnami zbóż, posiekanymi orzechami bez soli i surową, niesoloną słoniną lub kulami tłuszczowymi. Nie dawaj chleba, resztek ze stołu ani niczego solonego czy przyprawionego. Dokarmianie zacznij, gdy spadnie śnieg lub przyjdą mrozy utrudniające ptakom zdobywanie pokarmu, i prowadź je regularnie – najlepiej aż do końca zimy.
Kiedy zacząć i kiedy skończyć
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska przypomina, żeby nie zaczynać dokarmiania za wcześnie i nie prowadzić go przez cały rok. Dobry moment to okres, gdy pokrywa śnieżna lub mróz uniemożliwiają ptakom samodzielne szukanie jedzenia. W łagodną, bezśnieżną zimę większość ptaków poradzi sobie sama.
Jeśli już zaczniesz, nie przerywaj nagle. Ptaki przyzwyczajają się do karmnika (czasem potrzebują na to kilku tygodni) i liczą na stałe źródło jedzenia. Najtrudniejsze są ostatnie tygodnie zimy, kiedy naturalnych zapasów w przyrodzie jest najmniej. Kończ stopniowo, gdy zrobi się cieplej i pojawią się owady.
Czym karmić ptaki – lista
| Pokarm | Dla kogo | Uwagi |
|---|---|---|
| Słonecznik (najlepiej czarny, w łupinach lub łuskany) | sikory, dzwońce, mazurki, dzięcioły | najbardziej uniwersalny pokarm |
| Ziarna zbóż: proso, owies, pszenica | wróble, mazurki, trznadle | rozsypane na tacce lub w karmniku |
| Orzechy włoskie i laskowe, niesolone, posiekane | sikory, kowaliki, dzięcioły | bez soli i przypraw |
| Surowa słonina wieprzowa, niesolona, niewędzona | sikory, dzięcioły | wymieniaj co 2–3 tygodnie, zanim zjełczeje |
| Kule tłuszczowe | sikory, kowaliki | wieszaj bez plastikowej siateczki |
| Jabłka, gruszki, suszone owoce (bez siarkowania) | kosy, kwiczoły, jemiołuszki | pokrojone, na ziemi lub tacce |
| Siemię lniane, nasiona dyni (niesolone) | łuszczaki | dodatek do mieszanki |
Gotowe mieszanki dla ptaków ze sklepu zoologicznego są w porządku, o ile nie zawierają soli ani przypraw. Unikaj tanich mieszanek, w których dominują wypełniacze, np. ziarna, których ptaki nie zjadają.
Kule tłuszczowe bez siatki
Plastikowe siateczki, w których sprzedaje się kule, są niebezpieczne – ptaki mogą zaplątać się w nie łapkami lub dziobem. Zdejmij siatkę i włóż kulę do metalowego koszyczka albo zawieś na sznurku przewleczonym przez środek.
Kulę zrobisz też sam: roztop niesolony smalec lub łój wołowy, wymieszaj z ziarnami (słonecznik, owies, proso) w proporcji mniej więcej 1:2, przelej do foremki lub kubka z sznurkiem w środku i ostudź.
Czego nie dawać ptakom
- Chleba i pieczywa – ma mało składników odżywczych, za to sól i dużo węglowodanów. Namoczony i zamarznięty chleb lub spleśniałe pieczywo są wręcz groźne.
- Resztek ze stołu, przetworzonego i przyprawionego jedzenia.
- Niczego solonego – solonych orzeszków, solonej lub wędzonej słoniny, chipsów, paluszków.
- Ugotowanych kasz i ryżu oraz ziaren, które pęcznieją w przewodzie pokarmowym.
- Zepsutego, zjełczałego, spleśniałego jedzenia.
- Mleka i nabiału.
Szczególnie dużo złego robi karmienie chlebem kaczek i łabędzi – takie jedzenie im szkodzi, a całoroczne dokarmianie ptaków wodnych może osłabiać ich instynkt migracji.
Karmnik – jak i gdzie go postawić
- Wysokość: co najmniej ok. 1,2 m nad ziemią, żeby koty nie miały łatwego dostępu.
- Miejsce: w pobliżu krzewów lub drzew (ptaki mają się gdzie schować), ale nie tak blisko, by kot mógł z gałęzi skoczyć na karmnik.
- Odległość od szyb: albo bardzo blisko okna (poniżej 1 m), albo daleko (ok. 10 m i więcej). Pośrednia odległość zwiększa ryzyko, że spłoszony ptak uderzy w szybę.
- Daszek: chroni pokarm przed śniegiem i deszczem. Mokre ziarno szybko pleśnieje.
- Na balkonie w bloku: sprawdź regulamin budynku i zadbaj, żeby resztki nie spadały sąsiadom na balkony.
Higiena – o tym się zapomina
Karmnik, w którym leżą stare łupiny, odchody i mokre ziarno, staje się źródłem chorób dla ptaków.
- Wsypuj niewielkie porcje pokarmu – tyle, ile ptaki zjedzą w ciągu dnia–dwóch.
- Co kilka dni wymiataj łupiny i resztki.
- Raz na kilka tygodni umyj karmnik gorącą wodą i dobrze wysusz.
- Pod karmnikiem zbieraj nagromadzone łupiny.
- Jeśli zauważysz chore lub martwe ptaki przy karmniku, na kilka dni przerwij dokarmianie i dokładnie wyczyść karmnik.
Woda też jest ważna
Zimą ptakom trudno znaleźć niezamarzniętą wodę. Wystaw płytką miskę z letnią (nie gorącą) wodą – dłużej nie zamarznie. Wymieniaj ją codziennie. Nie dodawaj soli ani żadnych środków przeciw zamarzaniu.
Dokarmianie z dziećmi
Wspólne zrobienie kuli tłuszczowej czy obserwowanie karmnika przez okno to świetna zimowa aktywność dla dzieci – przy okazji uczą się rozpoznawać gatunki: bogatkę, modraszkę, kowalika, dzwońca, gila. Więcej tematów o zwierzętach znajdziesz w kategorii zwierzęta, a porady ogrodowe – w dziale dom i ogród.
Najczęściej zadawane pytania
Czy można dawać ptakom chleb?
Nie. Chleb ma mało wartości odżywczych i zawiera sól, a namoczony lub spleśniały może ptakom poważnie zaszkodzić.
Kiedy zacząć dokarmiać ptaki?
Gdy spadnie śnieg lub przyjdą mrozy, które utrudniają ptakom zdobywanie pokarmu. W łagodną zimę dokarmianie nie jest konieczne.
Czy ptakom można dawać słoninę?
Tak, ale tylko surową, niesoloną i niewędzoną. Wymieniaj ją co 2–3 tygodnie, zanim zjełczeje.
Czym karmić sikorki zimą?
Słonecznikiem, niesolonymi orzechami, surową słoniną i kulami tłuszczowymi (bez plastikowej siateczki).
Jak często czyścić karmnik?
Resztki i łupiny usuwaj co kilka dni, a cały karmnik myj gorącą wodą co kilka tygodni.
