Zdrowie

Ból gardła – domowe sposoby i kiedy to może być angina

Barbara Dolińska

Ból gardła – domowe sposoby i kiedy to może być angina

Większość bólów gardła wywołują wirusy i mija sama w ciągu kilku dni – pomagają ciepłe płyny, nawilżanie powietrza, płukanki i leki przeciwbólowe bez recepty. Na anginę paciorkowcową wskazuje raczej nagła wysoka gorączka, ropny nalot na migdałkach, bolesne węzły chłonne na szyi i brak kaszlu. Wtedy idź do lekarza: szybki test na paciorkowca pozwala zdecydować, czy antybiotyk jest potrzebny.

Wirus czy bakteria – jak rozpoznać

Zapalenie gardła i migdałków u dorosłych w większości przypadków ma podłoże wirusowe. Bakteryjne (najczęściej paciorkowiec grupy A, czyli Streptococcus pyogenes) zdarza się rzadziej, częściej u dzieci w wieku szkolnym i nastolatków niż u dorosłych.

ObjawRaczej wirusRaczej paciorkowiec
Początekstopniowynagły
Katar, kaszel, chrypkazwykle sązwykle ich brak
Gorączkaniska lub brakczęsto powyżej 38°C
Migdałkizaczerwienioneobrzęknięte, z białym lub żółtym nalotem
Węzły chłonne na szyimogą być lekko powiększonepowiększone i bolesne z przodu szyi
Innezapalenie spojówek, ból mięśniu dzieci ból brzucha, nudności

Skala Centora (McIsaaca)

Lekarze często posługują się prostą skalą punktową. Po punkcie dostaje się za: gorączkę powyżej 38°C, brak kaszlu, powiększone i bolesne węzły chłonne szyjne przednie, obrzęk lub nalot na migdałkach oraz młody wiek pacjenta (dzieci i nastolatki), a starszy wiek obniża wynik. Im więcej punktów, tym większe prawdopodobieństwo anginy paciorkowcowej. To jednak tylko wskazówka – o leczeniu decyduje lekarz, najczęściej po wykonaniu testu.

Test na paciorkowca

Szybki test antygenowy z wymazu z gardła daje wynik po kilku–kilkunastu minutach. Można go wykonać:

  • w gabinecie lekarza – wiele przychodni ma testy na miejscu,
  • samodzielnie w domu – testy na paciorkowce grupy A są dostępne w aptekach bez recepty.

Domowy test wymaga poprawnego pobrania wymazu z migdałków i tylnej ściany gardła, co nie jest przyjemne i łatwo zrobić to źle. Wynik ujemny przy wyraźnych objawach nie wyklucza zakażenia, a dodatni nie zawsze oznacza chorobę – niektórzy są nosicielami paciorkowca. Z wynikiem i tak warto pójść do lekarza, bo antybiotyk wymaga recepty i oceny lekarskiej.

Domowe sposoby na ból gardła

Przy infekcji wirusowej leczenie jest objawowe. Te metody mają sens:

  1. Pij dużo ciepłych (nie gorących) płynów – herbata, napar z rumianku lub szałwii, woda z miodem i cytryną. Miodu nie podawaj dzieciom poniżej 1. roku życia.
  2. Płucz gardło kilka razy dziennie ciepłą wodą z solą (pół łyżeczki na szklankę) lub naparem z szałwii.
  3. Nawilżaj powietrze w sypialni – w sezonie grzewczym jest bardzo suche. Nawilżacz albo mokry ręcznik na kaloryferze zmniejszają drapanie.
  4. Ssij tabletki lub pastylki do ssania – zwiększają wydzielanie śliny, a te z substancją znieczulającą doraźnie łagodzą ból.
  5. Odpoczywaj i oszczędzaj głos. Szept męczy struny głosowe bardziej niż spokojna rozmowa.
  6. Nie pal i unikaj zadymionych pomieszczeń.
  7. Jedz miękkie potrawy – zupy, kasze, jogurt. Twarde, ostre i bardzo kwaśne jedzenie podrażnia.

Na ból i gorączkę możesz sięgnąć po paracetamol lub ibuprofen dostępne bez recepty – stosuj je zgodnie z ulotką i nie łącz kilku preparatów z tą samą substancją (sprawdzaj skład „leków na przeziębienie”). Jeśli przyjmujesz inne leki lub masz choroby przewlekłe, zapytaj farmaceutę. O bezpiecznym korzystaniu z apteki piszemy w poradniku o stosowaniu leków.

Czego nie robić

  • nie bierz antybiotyku „z zapasu” ani pozostałości z poprzedniej kuracji,
  • nie pędzluj gardła spirytusem czy mocnymi roztworami,
  • nie przykładaj do szyi gorących okładów przy ropnym zapaleniu migdałków.

Kiedy antybiotyk jest potrzebny

Antybiotyk działa tylko na bakterie. W wirusowym bólu gardła nie skróci choroby, a może wywołać biegunkę, wysypkę i sprzyja oporności bakterii.

W anginie paciorkowcowej lekarz zwykle przepisuje antybiotyk (najczęściej z grupy penicylin). Leczenie trwa kilka dni do 10 dni – i trzeba je dokończyć, nawet jeśli po 2–3 dniach czujesz się dobrze. Zbyt krótka kuracja zwiększa ryzyko nawrotu i powikłań, takich jak ropień okołomigdałkowy.

Kiedy pilnie do lekarza

Idź do lekarza, jeśli:

  • ból gardła trwa dłużej niż tydzień lub szybko się nasila,
  • gorączka utrzymuje się powyżej 3 dni,
  • pojawia się wysypka (może to być szkarlatyna),
  • ból jest jednostronny, a obrzęk przesuwa języczek w bok,
  • masz obniżoną odporność lub przewlekłe choroby,
  • nawroty zdarzają się kilka razy w roku – wtedy warto też ocenić stan migdałków.

Dzwoń pod 112 lub jedź na SOR, gdy pojawia się duszność, trudność w połykaniu śliny (ślinienie się), problem z otwarciem ust, „gorący ziemniak” w głosie, sztywność karku lub dziecko jest bardzo osłabione i odwodnione.

O codziennej profilaktyce przeczytasz w tekście Zdrowe gardło – jak dbać o nie na co dzień.

Najczęściej zadawane pytania

Ile trwa ból gardła przy infekcji wirusowej?

Zwykle od 3 do 7 dni. Najgorsze są pierwsze 2–3 dni, potem objawy słabną.

Czy angina może przejść bez antybiotyku?

Objawy anginy paciorkowcowej mogą z czasem ustąpić same, ale antybiotyk skraca chorobę, zmniejsza zaraźliwość i zapobiega rzadkim, ale poważnym powikłaniom. Decyzję podejmuje lekarz.

Czy domowy test na anginę jest wiarygodny?

Może pomóc, ale łatwo popełnić błąd przy pobieraniu wymazu. Wynik ujemny przy silnych objawach nie wyklucza anginy. Skonsultuj go z lekarzem.

Kiedy po anginie można wrócić do pracy lub szkoły?

Przy leczeniu antybiotykiem zwykle po co najmniej dobie od rozpoczęcia kuracji i ustąpieniu gorączki. Szczegóły ustal z lekarzem.

Co na ból gardła dla kobiety w ciąży?

Ciepłe napoje, płukanki z soli, nawilżanie powietrza. Każdy lek, nawet tabletki do ssania, skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.

Źródła

Tagi: Ból gardłaAnginaInfekcjaDomowe sposoby

Przeczytaj również