Łańcuchy na koła – gdzie są obowiązkowe i jak je założyć

W Polsce łańcuchy na koła są obowiązkowe tylko tam, gdzie stoi znak C-18 „nakaz używania łańcuchów przeciwpoślizgowych” – wtedy musisz je mieć założone na co najmniej dwóch kołach napędowych. W Austrii i we Włoszech zasady są szersze: w sezonie zimowym obowiązuje wyposażenie zimowe, a na wskazanych drogach łańcuchy muszą być w aucie lub na kołach. Założenie łańcuchów zajmuje kilka minut, ale tylko jeśli przećwiczysz to wcześniej na sucho.
Polska – znak C-18 i zasady ogólne
- Znak C-18 nakazuje jazdę z łańcuchami założonymi co najmniej na dwa koła napędowe. Może mieć tabliczkę wskazującą, których pojazdów dotyczy.
- Znak C-19 odwołuje ten nakaz.
- Łańcuchów wolno używać tylko wtedy, gdy na drodze leży śnieg lub lód. Na czarnym asfalcie niszczą nawierzchnię, opony i samo auto.
- Znaki C-18 spotkasz przede wszystkim na górskich drogach w Tatrach, Karkonoszach i Sudetach, np. przy dojazdach do schronisk i wysoko położonych ośrodków.
Za zignorowanie znaku grozi mandat, a policja może nie pozwolić na dalszą jazdę. Zasady ogólne ruchu opisujemy też w artykule o ustawie Prawo o ruchu drogowym.
W Polsce nie ma natomiast ogólnego obowiązku jazdy na oponach zimowych – jest tylko zdrowy rozsądek. Przy wyjazdach w góry opony zimowe lub całoroczne z oznaczeniem 3PMSF to podstawa, a łańcuchy – uzupełnienie.
Austria – wyposażenie zimowe od 1 listopada
W Austrii od 1 listopada do 15 kwietnia obowiązuje tzw. sytuacyjny obowiązek wyposażenia zimowego dla aut do 3,5 t. W praktyce:
- przy zimowych warunkach na drodze (śnieg, błoto pośniegowe, lód) musisz jechać na oponach zimowych,
- łańcuchy można zakładać tylko na drodze pokrytej śniegiem lub lodem,
- znak z symbolem opony z łańcuchem oznacza obowiązek ich założenia – wtedy nie ma znaczenia, jakie masz opony,
- ciężarówki powyżej 3,5 t i autobusy muszą w tym okresie wozić łańcuchy.
Włochy – łańcuchy na pokładzie
We Włoszech ogólne ramy przewidują okres od 15 listopada do 15 kwietnia, ale szczegóły ustalają regiony i zarządcy dróg. Na oznakowanych odcinkach musisz mieć albo opony zimowe (M+S), albo łańcuchy w bagażniku, gotowe do założenia. Niektóre regiony mają dłuższy okres – w Dolinie Aosty obowiązek zaczyna się już 15 października. Przed wyjazdem sprawdź zasady dla konkretnej trasy, np. autostrady A22 przez Brenner.
Jak dobrać łańcuchy
- Odczytaj rozmiar opony z boku – np. 205/55 R16. Łańcuchy dobiera się do konkretnego rozmiaru.
- Sprawdź instrukcję auta – niektórzy producenci dopuszczają tylko łańcuchy o określonej grubości ogniwa (np. 9 mm lub 7 mm) albo w ogóle zakazują ich na pewnych rozmiarach kół ze względu na mało miejsca w nadkolu.
- Wybierz system montażu:
- klasyczne łańcuchy z napinaczem – najtańsze, wymagają ręcznego dopięcia,
- samonapinające – szybszy montaż, wyższa cena,
- montowane od czoła koła – wygodne, gdy jest mało miejsca za kołem.
- Szukaj normy – w Austrii i Niemczech popularna jest ÖNORM V 5117, w innych krajach podobne normy krajowe.
Montaż łańcuchów krok po kroku
Pierwszy raz zrób to w garażu lub na podjeździe, a nie na ośnieżonej przełęczy po zmroku.
- Zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu – na poboczu, parkingu, w zatoczce. Włącz światła awaryjne, załóż kamizelkę odblaskową.
- Przygotuj się – rękawice, latarka czołowa, mata lub worek do klęczenia.
- Rozplącz łańcuch na ziemi obok koła tak, by ogniwa się nie skręcały, a hak był na zewnątrz.
- Przełóż linkę za oponą od góry i połącz jej końce za kołem (u dołu, przy ziemi).
- Naciągnij łańcuch na bieżnik od góry, równomiernie po obu stronach.
- Zapnij zapięcia od strony zewnętrznej – najpierw dolne, potem boczne.
- Podjedź 1–2 metry i dopnij łańcuch w miejscu, które wcześniej było przy ziemi.
- Napnij łańcuch napinaczem lub gumą napinającą.
- Po 50–100 m zatrzymaj się i sprawdź naciąg – łańcuchy zwykle się „układają” i trzeba je dociągnąć.
Zakładasz je na koła napędowe: w aucie z przednim napędem – z przodu, z tylnym – z tyłu. W napędzie 4x4 sprawdź instrukcję, najczęściej zaleca się przód.
Jazda z łańcuchami
- jedź spokojnie, bez gwałtownego hamowania i przyspieszania,
- nie przekraczaj prędkości podanej przez producenta łańcuchów – zwykle jest to 50 km/h,
- zdejmij łańcuchy, gdy tylko wjedziesz na odśnieżony asfalt.
Po sezonie
Po każdym użyciu opłucz łańcuchy ciepłą wodą (sól drogowa szybko je koroduje), wysusz i dopiero wtedy schowaj do pudełka. Sprawdź, czy ogniwa nie są pęknięte ani mocno starte – zużyte łańcuchy mogą pęknąć w czasie jazdy i uszkodzić nadkole. Trzymaj je w bagażniku razem z rękawicami i matą, a nie w piwnicy – przydają się zwykle wtedy, gdy nikt się ich nie spodziewa.
Skarpety śniegowe – kiedy wystarczą
Tekstylne „skarpety” zakłada się szybciej niż łańcuchy i są lżejsze. Sprawdzą się do sporadycznej jazdy po śniegu, np. na dojeździe do pensjonatu. Wady: szybciej się zużywają, słabiej trzymają na lodzie i nie wszędzie są uznawane za odpowiednik łańcuchów. Jeśli jedziesz do Austrii lub Włoch, szukaj skarpet z certyfikatem zgodności z europejską normą dla urządzeń zwiększających przyczepność (EN 16662-1) i sprawdź, czy kraj, do którego się wybierasz, je akceptuje.
Więcej porad dla kierowców znajdziesz w kategorii Motoryzacja, a jeśli celem wyjazdu są Tatry, zajrzyj do przewodnika po atrakcjach Zakopanego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w Polsce muszę wozić łańcuchy w bagażniku?
Nie ma takiego ogólnego obowiązku. Musisz mieć je założone tylko tam, gdzie stoi znak C-18, dlatego przy wyjazdach w góry warto mieć je ze sobą.
Na które koła zakłada się łańcuchy?
Na koła napędowe – przy napędzie na przód na przednie, przy napędzie na tył na tylne. Przy 4x4 decyduje instrukcja producenta auta.
Z jaką prędkością można jechać na łańcuchach?
Taką, jaką dopuszcza producent łańcuchów – najczęściej do 50 km/h. Ograniczenia drogowe obowiązują oczywiście niezależnie.
Czy skarpety śniegowe zastąpią łańcuchy w Austrii?
Tylko jeśli spełniają wymagania norm uznawanych w Austrii. Bezpieczniej mieć klasyczne łańcuchy z odpowiednią normą, zwłaszcza na trasach alpejskich.