Wilgoć i pleśń w mieszkaniu zimą – jak wietrzyć i ogrzewać
Zimą utrzymuj w mieszkaniu wilgotność powietrza między 40 a 60%, temperaturę w pokojach co najmniej ok. 18–20°C i wietrz krótko, ale intensywnie: 5–10 minut przy szeroko otwartych oknach, 2–4 razy dziennie. Pleśń na ścianie pojawia się zwykle tam, gdzie ściana jest najzimniejsza (narożniki, okolice okien, za szafą przy ścianie zewnętrznej), a wilgotność długo przekracza 60%. Niewielkie ogniska usuniesz sam, ale jeśli pleśń wraca mimo wietrzenia, problem leży najpewniej w budynku.
Dlaczego zimą jest więcej wilgoci i pleśni
Ciepłe powietrze mieści więcej pary wodnej niż zimne. Gdy wilgotne powietrze z mieszkania zetknie się z zimną szybą lub ścianą, para skrapla się – tak powstaje „rosa” na oknach i mokre plamy w narożnikach. Pleśń potrzebuje tylko wilgoci i odrobiny pożywki (kurz, tapeta, farba), żeby zacząć rosnąć.
Źródła wilgoci w domu to przede wszystkim:
- gotowanie bez pokrywek i bez okapu,
- kąpiele i prysznice,
- suszenie prania w mieszkaniu,
- oddychanie (kilkuosobowa rodzina wydycha w ciągu doby sporo pary wodnej),
- rośliny doniczkowe w dużej liczbie.
Do tego dochodzą nowe, szczelne okna bez nawiewników – powietrze nie ma którędy się wymieniać.
Ile powinna wynosić wilgotność zimą
| Wilgotność względna | Co oznacza |
|---|---|
| poniżej 30–35% | za sucho: drapanie w gardle, suche oczy, elektryzowanie |
| 40–60% | optymalnie |
| powyżej 60% przez dłuższy czas | ryzyko roszenia okien, pleśni i roztoczy |
| powyżej 70% | pleśń pojawi się bardzo szybko |
Kup higrometr (elektroniczny miernik wilgotności) – kosztuje kilkadziesiąt złotych. Postaw go w sypialni, z dala od kaloryfera i okna. Sprawdzaj odczyt rano, po nocy, kiedy wilgotność jest najwyższa.
Jak wietrzyć zimą
Dobrze:
- otwórz szeroko okna na 5–10 minut, najlepiej na przestrzał (dwa przeciwległe okna),
- wietrz rano, po gotowaniu, po kąpieli i przed snem,
- na czas wietrzenia przykręć termostaty kaloryferów, a potem z powrotem je odkręć.
Źle:
- okno uchylone „na mikro” przez cały dzień – wychładza ścianę wokół okna, a wymiana powietrza jest słaba,
- zasłanianie kratek wentylacyjnych (np. z obawy przed chłodem) – to najczęstszy błąd w blokach,
- zamykanie nawiewników okiennych na zimę.
Sprawdź, czy wentylacja działa: przyłóż kartkę papieru do kratki w łazience lub kuchni. Jeśli kartka się przyklei, ciąg jest. Jeśli spada – wentylacja nie działa i trzeba zgłosić to zarządcy budynku.
Jak ogrzewać, żeby nie było pleśni
- Nie wychładzaj żadnego pomieszczenia całkowicie. Pokój ogrzewany „na zero” przy ścianie zewnętrznej szybko łapie pleśń.
- Utrzymuj podobną temperaturę w pomieszczeniach – różnice większe niż kilka stopni sprzyjają skraplaniu się wilgoci w chłodniejszych pokojach.
- Nie zasłaniaj kaloryferów długimi zasłonami i nie dosuwaj mebli do kaloryferów.
- Szafy i łóżka przy ścianach zewnętrznych odsuń o kilka centymetrów od ściany, żeby powietrze mogło krążyć.
Mniej wilgoci na co dzień
- Gotuj pod przykryciem i włączaj okap (najlepiej z wyciągiem na zewnątrz).
- Po prysznicu zostaw otwarte drzwi łazienki na kilka minut przy otwartym oknie w innym pokoju albo włącz wentylator.
- Pranie susz w łazience z działającą wentylacją lub w suszarce bębnowej, nie w sypialni.
- Zbieraj wodę z parapetów – nie zostawiaj jej, żeby wsiąkała w drewno lub tynk.
- Jeśli mimo wszystko wilgotność długo przekracza 60%, rozważ osuszacz powietrza.
Jak usunąć pleśń ze ściany
Jeśli plama jest mała (do mniej więcej 1 m²) i to pierwszy raz:
- Załóż rękawice, okulary i maseczkę z filtrem. Wywietrz pomieszczenie.
- Lekko zwilż powierzchnię, żeby zarodniki nie unosiły się w powietrzu.
- Nanieś preparat grzybobójczy przeznaczony do ścian (dostępny w marketach budowlanych) zgodnie z instrukcją producenta.
- Po wyznaczonym czasie zmyj lub zeskrob nalot, a resztki zutylizuj w zamkniętym worku.
- Wysusz ścianę, a po kilku dniach pomaluj farbą z dodatkiem środka przeciwgrzybicznego.
Nie mieszaj ze sobą różnych środków chemicznych – szczególnie preparatów z chlorem z innymi detergentami. Samo malowanie farbą bez usunięcia przyczyny nie pomoże: pleśń wróci za kilka tygodni.
Jeśli pleśń zajmuje dużą powierzchnię, wraca po każdym sezonie albo w domu mieszkają małe dzieci, osoby starsze, z astmą lub obniżoną odpornością – wezwij fachowca. Światowa Organizacja Zdrowia zwraca uwagę, że długotrwałe przebywanie w zawilgoconych pomieszczeniach z pleśnią wiąże się ze zwiększonym ryzykiem objawów ze strony układu oddechowego, w tym astmy. Jeśli w domu ktoś ma przewlekły kaszel, duszność lub nasilone objawy alergii, skonsultuj się z lekarzem.
Kiedy to wina budynku
Sygnały, że przyczyna leży poza twoim stylem życia:
- pleśń w jednym miejscu mimo dobrej wentylacji i wilgotności poniżej 60%,
- zimne, wilgotne ściany przy stropie lub w narożniku (mostek termiczny, brak ocieplenia),
- zacieki po deszczu lub odwilży (nieszczelny dach, rynny, elewacja),
- niedziałająca wentylacja w całym pionie.
W bloku zgłoś problem pisemnie do zarządcy lub spółdzielni i poproś o kontrolę wentylacji (przeglądy przewodów kominowych i wentylacyjnych są obowiązkowe co najmniej raz w roku). Jeśli wynajmujesz mieszkanie, poinformuj właściciela – część napraw obciąża wynajmującego. Szczegółowy podział obowiązków opisujemy w tekście o ustawie o ochronie praw lokatorów.
Więcej porad o domu znajdziesz w kategorii dom i ogród.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka wilgotność w mieszkaniu zimą jest prawidłowa?
Od 40 do 60%. Poniżej 35% powietrze jest za suche, a długotrwale powyżej 60% rośnie ryzyko pleśni.
Dlaczego okna parują od środka zimą?
Wilgotne, ciepłe powietrze skrapla się na zimnej szybie. Najczęściej oznacza to zbyt wysoką wilgotność i słabą wentylację.
Czy można spać w pokoju z pleśnią?
Lepiej tego unikać, szczególnie dzieciom i osobom z astmą lub alergią. Usuń pleśń i jej przyczynę, a do tego czasu dobrze wietrz pomieszczenie.
Czym usunąć pleśń ze ściany?
Preparatem grzybobójczym do ścian, stosowanym zgodnie z instrukcją, w rękawicach i maseczce. Potem wysusz ścianę i pomaluj ją farbą przeciwgrzybiczną.
Kto płaci za usunięcie pleśni w wynajmowanym mieszkaniu?
To zależy od przyczyny. Jeśli winny jest budynek (nieszczelność, wentylacja, brak ocieplenia), naprawa obciąża zwykle właściciela lub zarządcę. Jeśli nieprawidłowe użytkowanie – lokatora.
